Dạy Bé Trách Nhiệm Việc Nhà

Nếu con bạn rất rất có thể tự làm việc gì đó, bạn nên hướng dẫn để bé làm tốt việc ấy thay vì làm hộ bé.

“Điều này nghe thì đơn giản nhưng chiều cha mẹ không tuân thủ được” – Jenn Berman (tác giả cuốn Superbaby: 12 Ways to Give your Child a Head Start in the First 3 Years of Life – tạm dịch 12 cách giúp bé tự lập trong 3 năm đầu đời) cho biết.

 

Phụ huynh thường thích tự làm việc nhà vì sợ giao cho bé sẽ mất thời gian hoặc bị bé làm hỏng. Ví dụ, sau khi bé ăn xong, cha mẹ luôn là người dọn bát, thìa xuống bồn rửa bát trong bếp chứ không phải yêu cầu bé mang bát đũa bẩn xuống bếp. Không chỉ vậy, việc lau dọn hoặc thu dọn đồ chơi vương vãi, cha mẹ cũng tự làm luôn cho nhanh vì sợ bé không làm nổi.

 

Cho bé được chọn để tìm việc vừa sức

Nếu bé đang trong giai đoạn nói “không” luôn miệng mà bạn lại yêu cầu: “Con có giúp mẹ nhặt đồ chơi vào hộp không?” thì hẳn nhiên, bé sẽ bất hợp tác bằng lắc đầu nói “Không”. Thay vào đó, chuyên gia Jenn gợi ý, bạn nên cho bé hai việc để chọn: “Con nhặt con thỏ bông hay các khối hình để vào hộp?”. Sự lựa chọn sẽ buộc bé phải làm một việc còn lại, thay vì từ chối ngay từ đầu. Bởi thế hãy để bé chọn một trong hai việc vừa sức tương tự, càng nhiều càng tốt.

Cha mẹ phải có trách nhiệm việc nhà trước

Đừng bỏ qua tầm quan trọng của thói quen chăm việc nhà. Chuyên gia Jenn nhắc nhở cha mẹ rằng, cha mẹ chăm chỉ và có trách nhiệm với việc nhà sẽ có ảnh hưởng mạnh mẽ tới bé vì ban đầu, các bé học hỏi bằng cách bắt chước cha mẹ.

 

Đừng dạy con cách quãng

Khi bé lớn dần và cuộc sống của bạn mỗi lúc một bận thì bạn cũng đừng lơ là giao việc vặt cho con. Không chỉ những năm ấu thơ mà ngay cả khi con bạn đã bước vào tuổi thiếu niên, bé vẫn cần có trách nhiệm làm việc nhà mỗi ngày. Một ý thức vững vàng ngay từ đầu sẽ tạo thói quen tốt suốt cuộc đời.

 

Read more »

Cài Đặt Tư Duy Tự Lập Cho Trẻ

Tự lập là một tích cách cần thiết để giúp trẻ trưởng thành. Trẻ con có khuynh hướng làm theo những gì chúng thấy và nghe nhiều nhất. Chính vì vậy chúng ta cần "cài đặt" tư duy tự lập sớm cho trẻ.

1. Tự lập giúp trẻ hạnh phúc, nhanh nhẹn, hoạt bát và nổi trội hơn.

Yếu tố tạo nên tính tự lập ở mỗi cá nhân là khả năng tin tưởng vào những đánh giá của bản thân, cũng như khả năng tự vạch ra một con đường đi cho mình mà không cần lúc nào cũng nhờ đến sự chỉ bảo, hay tìm kiếm sự giúp đỡ từ người khác.

Có được kỹ năng này là một điều tuyệt vời, bởi nó sẽ giúp trẻ hạnh phúc hơn, thu hút được sự chú ý của mọi người xung quanh, từ đó khuyến khích và tạo ra những cơ hội để trẻ thể hiện bản thân. Những đứa trẻ được cha mẹ giáo dục tính tự lập từ nhỏ thì nhanh nhẹn và hoạt bát, nổi trội hơn hẳn so với những trẻ khác.

2. Phụ huynh cần tin tưởng con, động viên và khuyến khích trẻ

Các bậc phụ huynh thường không muốn trẻ phải gánh vác quá nhiều trách nhiệm khi chưa thực sự sẵn sàng, thế là lại tiếp tục làm mọi việc giúp trẻ như thường lệ mà ít nhận ra rằng con trẻ đã đủ khéo léo, có các kỹ năng phù hợp và đủ tự tin để tự bắt tay vào công việc nào đó. 

Để hình thành ở trẻ tính tự lập, phụ huynh cần tin tưởng con, động viên và khuyến khích trẻ làm những công việc trong khả năng đã rất rất có thể đáp ứng. Nếu cha mẹ kiểm soát trẻ quá chặt hay để trẻ phụ thuộc quá lâu thì trẻ sẽ bám riết lấy cha mẹ, chúng rất rất có thể trở thành những đứa trẻ lười biếng và mọi việc đối với trẻ đều trở nên khó khăn.

3. Cho trẻ cơ hội được hoạt động, trải nghiệm những việc tự chăm sóc bản thân.

Tùy theo mỗi giai đoạn lứa tuổi khác nhau, cha mẹ tạo cơ hội và giao nhiệm vụ vừa sức thông qua những hành vi, việc làm cụ thể để dần dần trẻ rất rất có thể tự kiểm soát chính mình. Trên thực tế, tính tự lập của trẻ sẽ hình thành khi chúng có cơ hội suy nghĩ, cảm nhận và hành động cho chính mình. Vì lẽ đó, nên khuyến khích trẻ tự phục vụ bản thân, tự chăm sóc bản thân qua các hành động cụ thể như tự xúc ăn, tự mặc quần áo, tự đánh răng, đi vệ sinh, tự cầm vé của mình vào các khu vui chơi… 

(Trẻ tự tự mặc quần áo )

Khi trẻ có mong muốn làm những việc phức tạp hơn như lau nhà, nhặt rau, tưới cây, rót nước... cha mẹ cũng đừng ngăn cản, hãy khen ngợi và khuyến khích trẻ làm. rất rất có thể trẻ sẽ làm vỡ, hư hỏng một số thứ, nhưng đó là cơ hội cho trẻ được hoạt động, trải nghiệm giúp trẻ học hỏi và phát triển.

4. Hãy để trẻ làm theo suy nghĩ để trẻ tự nhận ra điều không phù hợp.

Tôn trọng trẻ để thúc đẩy tính tự lập ở trẻ qua việc hỏi ý kiến trẻ về các vấn đề lặt vặt trong gia đình như “Chúng ta nên trưng bình hoa này ở đâu?” và cũng nên dành cho trẻ một mức độ tự do phù hợp theo độ tuổi như việc tự lựa chọn trang phục cho bản thân. 

Trẻ rất rất có thể chọn một chiếc áo len mặc giữa trời nóng nhưng không sao cả, hãy để cho trẻ tự trải nghiệm và tự đúc kết. Phụ huynh đừng nên thúc ép hay yêu cầu trẻ phải làm mọi điều theo cách mà người lớn thường làm, hãy để trẻ làm theo suy nghĩ để trẻ tự nhận ra điều không phù hợp, điều chỉnh vào những lần sau hoặc rất rất có thể người lớn sẽ góp ý khi nhận thấy trẻ làm sai, cả hai đều phù hợp. Điều quan trọng ở đây là để trẻ biết rằng chúng luôn nhận được sự giúp đỡ mỗi khi cần, chính việc đón nhận và thực hiện các cơ hội được tạo ra sẽ cho trẻ có cảm giác mình lớn hơn.

5. Và nên khen ngợi trẻ

Cha mẹ nên cho trẻ những lời tán dương, khen thưởng, đừng xem thường hay chê trách khi trẻ không thể hoàn thành một công việc nào đó. Khen thưởng không chỉ nhằm vào những việc con đã hoàn thành một cách xuất sắc mà khen thưởng còn dựa vào chính những nỗ lực mà trẻ đã thực hiện. Tuy nhiên, ở một khía cạnh nào đó, phụ huynh cần khiến trẻ phải chịu trách nhiệm về các nhiệm vụ được giao, nếu không trẻ sẽ có ý nghĩ là người lớn chưa thật sự tin tưởng mình. Quan trọng là hãy khen ngợi những việc trẻ đã làm rất tốt trước khi chỉ ra một số điều để trẻ rút kinh nghiệm ở các  lần sau.

Tự lập là một trong những đức tính quý báu của con người. Hình thành tính tự lập giúp trẻ tự tin trong cuộc sống, biết cách chăm sóc bản thân, phát triển các kỹ năng xã hội. Đó cũng là tiền đề giúp trẻ biết cách vượt qua những khó khăn, thử thách trong cuộc sống sau này. Phụ huynh hãy tạo những cơ hội và nhiệm vụ, tạo ra một chút tự do nhưng phù hợp với sự phát triển để khích lệ được tính tự lập ở trẻ ngay từ lúc ấu thơ.

MAI MỸ HẠNH

(Chuyên viên tâm lý)

Read more »

Nên sai vặt trẻ càng sớm càng tốt

Theo các chuyên gia tâm lý, giáo dục, sai trẻ làm việc vặt là một trong những phương cách tốt nhất giúp bé luyện tập các kỹ năng, tạo dựng tính chủ động, tự tin và lĩnh hội những chuẩn mực giá trị đạo đức.

Hầu hết trẻ em đều tò mò, thích được sai vặt, thích được “làm việc” cùng người lớn. Người lớn nên coi đây là cơ hội tốt để giáo dục trẻ. Hãy mạnh dạn giao cho bé một số công việc trong gia đình vừa sức với trẻ, để bé tập làm, ví dụ đặt quần áo bẩn vào chậu giặt, mang bát bỏ vào chậu rửa sau khi ăn xong, cất dọn đồ chơi, thay giấy vệ sinh, gấp quần áo... Người lớn động viên, khuyến khích bé tham gia tích cực, hướng dẫn, hỗ trợ bé kịp thời nếu bé không làm được. Khi làm việc nhà, bé sẽ cảm thấy mình có giá trị hơn, học được các kỹ năng và tự tin hơn vào khả năng của mình. Cũng qua đó, người lớn rất rất có thể phát hiện được tiềm năng hay thiếu hụt của bé để định hướng bồi đắp.

Nên giao việc vặt cho trẻ từ khi nào

Sang tuổi thứ 2, trẻ đã rất rất có thể làm được những việc lặt vặt trong nhà. Để duy trì sở thích của bé, hãy chọn những nhiệm vụ vừa sức, đặc biệt là những việc lặt vặt bé thích làm. Chẳng hạn rất rất có thể giao cho bé lấy ghế, gấp quần áo của bé, nhặt rau… cùng mẹ. Một bà mẹ kể rằng: “Tôi không thể nào cấm không cho con tôi (4 tuổi) động vào cái máy hút bụi được. Vì vậy tôi giao cho bé nhiệm vụ hút bụi sạch căn phòng gia đình. Nhờ vậy bé luôn bận rộn hút bụi còn tôi thì được bé đỡ đần bớt một việc”.

Nhà sư phạm học Elizabeth Pantley cho rằng, giao việc cho con trẻ là một cách tốt nhất để xây dựng lòng tự trọng và giúp bé khám phá năng lực, hứng thú của chính mình. Những trẻ sớm tham gia làm các việc vặt trong nhà, biết coi việc nhà là một điều bình thường của cuộc sống sẽ dễ dàng bước vào giai đoạn trưởng thành hơn so với những trẻ không có tinh thần trách nhiệm với các công việc đó.

Nên để trẻ tham gia giúp việc nhà hết mức rất rất có thể ngay khi trẻ 2-3 tuổi. Lau bàn, lấy cái này, cất cái nọ, lau đĩa… tìm nhiều việc vừa sức để trẻ làm giúp. Cha mẹ hướng dẫn và giao cho trẻ tự lấy bô khi đi vệ sinh, tự rửa tay, buộc dây giầy, cài cúc áo, tự gấp quần áo cất vào tủ, tự dọn dẹp đồ chơi… Thông qua các công việc được giao, làm cùng người lớn, bé bắt đầu học khái niệm có trách nhiệm với bản thân, với gia đình và với những đồ dùng của bé. Và một khi bé đã cảm nhận được trách nhiệm của mình với những điều trên, cảm giác có trách nhiệm đối với người khác, đối với xã hội sẽ dần đến với bé một cách tự nhiên trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Khi bé được 4-6 tuổi, bạn rất rất có thể dạy bé cách thu dọn phòng ngủ, gấp chăn màn, quần áo của bé, lau bàn ghế, giường tủ… thậm chí rất rất có thể hướng dẫn bé rửa chậu, lau bồn rửa mặt và bồn tắm. Trẻ con rất thích được cọ rửa đồ. Những đứa trẻ 4 - 5 tuổi còn rất thích công việc phân loại quần áo sáng và tối màu để gấp, cất vào các ngăn tủ.

Khi bé 5–6 tuổi, bé rất rất có thể giúp đỡ bạn việc rửa chén, bát mỗi tối. Bạn hãy hướng dẫn trẻ cách làm công việc này như thế nào và giao từng phần việc cho trẻ (ví dụ: gạt những thức ăn thừa vào thùng rác, tráng bát bằng nước sạch…). Nhưng phải nhớ là cho bé làm với những đồ không dễ vỡ, còn những thứ dễ vỡ và các nồi bẩn thì bạn phải tự làm. Và điều quan trọng là vừa làm, vừa trò chuyện, tâm tình cùng trẻ để mở rộng sự hiểu biết và giúp trẻ cảm thấy tự tin hơn.

Khi trẻ 7-8 tuổi, chúng rất rất có thể tự mình chuẩn bị một bữa ăn. Hãy hướng dẫn trẻ cách làm món ăn mà chúng thích nhất và chỉ cho trẻ cách chọn các loại thực phẩm khi bạn cùng con đi chợ. Bạn nên khuyến khích con ở lứa tuổi đến trường tự chuẩn bị bữa trưa cho mình. Bé rất rất có thể giúp bạn cho quần áo vào máy giặt và khi bé lên 10 thì rất rất có thể tự mình cho quần áo vào máy và vận hành máy giặt… rất rất có thể đi chợ mua thức ăn. Hãy tập dần cho bé làm quen với những công việc này.

Kiên trì hướng dẫn, khích lệ… không chê bai

Người lớn cần kiên trì hướng dẫn trẻ làm, ban đầu có thể chưa quen, vụng về, chậm chạp, thậm chí đổ vỡ. Không sao cả, mỗi lần làm chưa được, thay vì chê bai, cha mẹ cần giải thích tại sao và động viên trẻ kiên trì làm lại, tập dần trẻ sẽ có ý thức hơn về những công việc mình làm. Thông thường trẻ sẽ rất thích ăn những gì do tự tay mình làm ra. Một khi đã được dạy cách chuẩn bị bữa ăn, trẻ sẽ rất rất có thể tự mình vào bếp mà không phải cần phải quanh quẩn bên bạn. Những lúc đó, bạn cứ nghỉ ngơi thoải mái đi và nhớ nói cho mọi người trong gia đình cùng biết để cùng động viên trẻ.

Trẻ con ham học hỏi, thích tự mình làm lấy, làm thành công thì ý muốn được thoả mãn, sẽ có được lòng tự tin vào việc mình làm. Cứ như vậy trẻ lớn lên từng bước một. Ngược lại lúc nào bố mẹ cũng ra tay làm hộ, hình thành ở trẻ thói quen ỷ lại, ích kỷ. Nếu mẹ cứ rửa tay cho con, trẻ mất đi tính nhẫn nại.

Trẻ làm làm tốt dù là việc nhỏ, vẫn cần được khích lệ, động viên. Quan trọng hơn là phải củng cố lòng tự tin cho trẻ. Cho dù trẻ làm chưa giỏi cũng phải khen. Có vậy trẻ mới có tự tin, để lần sau làm giỏi hơn.

Cha mẹ chê trẻ vụng về, không tin tưởng vào khả năng của chúng, sửa sai cái trẻ vừa làm trước mặt người khác… là kiểu dạy con tồi tệ nhất. Những bà mẹ không biết phương pháp giáo dục trẻ thường đối xử với con như vậy. Áp đảo sự phản kháng của trẻ. Dập tắt ý muốn tự làm lấy của trẻ bằng những câu đại loại như “Việc đấy ai chẳng làm được” hay “Ai thèm làm cái việc dở hơi ấy”.

Bí quyết dạy trẻ giỏi là thường xuyên “khen”, ngược lại dạy tồi sẽ là hay “chê”.

Giao cho trẻ những công việc "đặc biệt"

Tại sao trẻ không chịu làm một số việc người lớn muốn? Đơn giản là vì công việc đó không làm trẻ thích…Vậy làm sao để trẻ thích thú và làm một cách tự giác.

Bí quyết làm cho công việc trở nên vui vẻ và thú vị với trẻ là tạo ra nhiều việc để trẻ rất rất có thể chọn làm. Vạch rõ ràng các chi tiết của mỗi việc. Cha mẹ rất rất có thể lập biểu đồ để đánh dấu những công việc giao cho trẻ làm. Trước khi bạn bắt đầu phân việc, bạn hãy cho trẻ biết bạn mong đợi ở chúng điều gì và chúng sẽ nhận được gì từ công việc đó. Đừng quên nói với trẻ rằng những công việc mà trẻ đang làm đều là những công việc tuyệt vời. Và đa số trẻ sẽ rất hào hứng nếu làm việc mà có phần thưởng.

Ngoài ra, nếu giao cho trẻ một công việc nào đó dưới cái tên “đặc biệt”… thì công việc đó dường như được trẻ hoàn thành tốt hơn. Trẻ con thường có suy nghĩ: “chắc chắn mình phải là một người đặc biệt thì mới được giao cho công việc đặc biệt”.

Chẳng hạn, khi muốn dọn dẹp lại nhà, bạn hãy tuyên bố: “đã đến lúc chúng ta cần dọn nhà rồi”. Thử giao cho trẻ một công việc “đặc biệt” thu dọn, trang trí lại căn phòng để chúng được tự làm điều đó. Để giúp trẻ không bỏ dở, bạn hãy cùng làm với trẻ.

PGS.TS. Nguyễn Công Khanh & ThS. Hà Thiên LýChuyên gia Trường Mầm Non Hoàng Gia, Equest Group, tel: 7624877

Read more »